Dương Lệ Bình và vũ điệu của sự vô thường: Khi ‘Khổng tước’ tung cánh trên bầu trời Hà Nội

Chiều ngày 26/1, xuất hiện tại buổi họp báo giới thiệu show diễn “Khổng tước – The Peacock Hanoi 2026”, Dương Lệ Bình lập tức thu hút mọi ánh nhìn bởi vóc dáng thon gọn đến ngỡ ngàng và một tinh thần vô cùng tráng kiện. Ở ngưỡng tuổi U70, người phụ nữ được mệnh danh là “chim công” của làng múa phương Đông dành phần lớn thời gian để chia sẻ về chiều sâu triết học của vở diễn hơn là những bề nổi hào nhoáng của một ngôi sao.

Gắn bó hơn 50 năm với việc học hỏi, chắt lọc và sáng tạo điệu múa khổng tước, Dương Lệ Bình đã cho ra đời nhiều phiên bản khác nhau. Tuy nhiên, tác phẩm được lựa chọn trình diễn tại Việt Nam lần này là phiên bản được bà dày công dàn dựng vào năm 2022. Đây là sự giao thoa đỉnh cao giữa tinh hoa múa truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc và kỹ thuật âm thanh, ánh sáng hiện đại bậc nhất, hứa hẹn mang đến những hiệu ứng thị giác mang tính đột phá.

Về mặt cấu trúc, vở múa được chia thành bốn chương rõ rệt: Xuân, Hạ, Thu, Đông. Bốn mùa không chỉ đại diện cho sự biến thiên của tự nhiên mà còn là phép ẩn dụ hoàn hảo cho vòng tuần hoàn của thời gian và đời người: từ lúc sinh sôi, trưởng thành, rực rỡ cho đến khi tàn lụi. Điểm nhấn đắt giá nhất của tác phẩm chính là sự xuất hiện của Dương Lệ Bình ở chương cuối cùng – mùa Đông. Tại đây, cảm xúc của khán giả sẽ được đẩy lên cao trào thông qua thông điệp về sự kết thúc, việc đi tìm cái đẹp trong cõi vô thường và sắc màu úa tàn của vạn vật.

“Trong không gian tĩnh lặng, khi vạn vật úa tàn, khổng tước vẫn múa giữa bão tuyết bởi khát vọng dâng hiến cái đẹp”, Dương Lệ Bình chia sẻ đầy chiêm nghiệm. Bà cho biết thêm, xuyên suốt vở diễn còn có sự hiện diện của một nhân vật biểu tượng cho thời gian, không ngừng chuyển động trên sân khấu. Đó là hiện thân của quy luật bất biến mà bất kỳ ai cũng phải đối diện: “Chúng ta đến với thế giới nhưng không biết khi nào sẽ rời đi”. Bằng tất cả tâm huyết, bà kỳ vọng khán giả Việt Nam sẽ chạm được vào vẻ đẹp nguyên sơ và sâu thẳm nhất của nghệ thuật múa dân gian Trung Quốc.

Là một biên tập viên theo dõi mảng văn hóa – nghệ thuật quốc tế nhiều năm, tôi hiểu rằng việc đưa một tác phẩm lớn xuất ngoại luôn đi kèm với những áp lực về kiểm duyệt và sự đón nhận của công chúng sở tại. Trước đây, một số điệu múa chim công của bà từng vướng phải những luồng ý kiến trái chiều, cho rằng các động tác mang tính chất gợi dục. Đối diện với câu hỏi thẳng thắn này tại Hà Nội, Dương Lệ Bình thể hiện bản lĩnh của một nghệ sĩ kỳ cựu. Bà tự tin khẳng định: “Khổng tước từng được trình diễn trên những sân khấu lớn nhất ở Trung Quốc, bao gồm cả các nhà hát danh giá ở Bắc Kinh. Tôi đảm bảo vở diễn lần này hoàn toàn không có vấn đề gì về trang phục hay vũ đạo”. Lời khẳng định này không chỉ là một sự cam kết về chất lượng mà còn là minh chứng cho sự tôn trọng tuyệt đối của bà đối với văn hóa và khán giả Việt Nam.

Nói về mối duyên với đất nước hình chữ S, Dương Lệ Bình bộc bạch những tình cảm chân thành. Sinh ra và lớn lên tại Vân Nam, bà từng nhiều lần đi lưu diễn dọc quê hương mình. Từ những ngày tháng đó, khi phóng tầm mắt sang bờ bên kia dòng sông Hồng, bà đã luôn tâm niệm: “Đó là Việt Nam. Chúng ta là những người hàng xóm”. Chính sự gần gũi về mặt địa lý và sự tương đồng nhất định trong tâm hồn Á Đông đã thôi thúc bà mang “Khổng tước” đến Hà Nội, đồng thời mở ra tham vọng tiếp tục giới thiệu siêu phẩm “Thập diện mai phục” tới khán giả Việt trong tương lai gần.

Để hiểu trọn vẹn sức nặng trong từng bước nhảy của Dương Lệ Bình, người ta phải nhìn lại cội rễ của bà. Sinh năm 1958 trong cộng đồng dân tộc Bạch ở Đại Lý – nơi âm nhạc và vũ đạo len lỏi vào từng hơi thở của đời sống, Dương Lệ Bình đã mang trong mình “mã gene” của nghệ thuật. Không được đào tạo qua các trường lớp biên đạo chính thống, trường học lớn nhất của bà chính là Mẹ Thiên nhiên. Bà học vũ đạo từ tiếng róc rách của khe suối, tiếng xào xạc của vòm lá, từ nhịp phi nước đại của những chú ngựa trên thảo nguyên hay những đường cong mềm mại của loài bướm lượn quanh đóa hoa. Nhờ bứt phá khỏi những khuôn khổ học thuật cứng nhắc, sân khấu của Dương Lệ Bình chưa bao giờ bị giới hạn trong bốn bức tường nhà hát; nó vươn ra những cánh rừng, đồng cỏ và cội cây. Chẳng phải ngẫu nhiên mà nền tảng truyền thông QQ uy tín của Trung Quốc đánh giá bà là nghệ sĩ đạt thành tựu vĩ đại nhất trong lĩnh vực múa dân tộc của quốc gia này.

Tuy nhiên, đằng sau thứ ánh sáng lộng lẫy trên sân khấu là một kỷ luật sống mang tính thép mà hiếm người làm được. Ở tuổi U70, để duy trì mức cân nặng dao động từ 42 đến 44 kg, Dương Lệ Bình bước lên cân mỗi ngày, kiểm soát gắt gao để cơ thể không bao giờ tăng hoặc giảm trọng lượng đột ngột. Bà xây dựng chế độ dưỡng sinh bài bản dựa trên cuốn “Bản thảo cương mục” – từ điển bách khoa toàn thư về dược vật học vĩ đại của Trung Hoa. Đáng chú ý, nghệ sĩ thẳng thắn bác bỏ những tin đồn thất thiệt từ một số trang mạng cho rằng bà “nhiều năm không ăn cơm” để giữ dáng. Sự thật là, bà áp dụng phương pháp nhịn ăn hai ngày mỗi tuần để cơ thể đào thải độc tố, tự làm mới mình từ bên trong.

Sự dâng hiến cho nghệ thuật của Dương Lệ Bình không chỉ đo đếm bằng mồ hôi trên sàn tập mà còn bằng những đánh đổi lớn lao trong đời tư. Khán giả đại chúng có thể nhớ đến bà qua vai diễn kinh điển Mai Siêu Phong trong bộ phim truyền hình “Anh hùng xạ điêu” bản 2003, nhưng ít ai thấu hiểu nỗi cô đơn của người nghệ sĩ phía sau màn ảnh. Trải qua hai cuộc hôn nhân đổ vỡ, bà chấp nhận chia tay người chồng thứ hai chỉ vì ông khao khát có một đứa con, trong khi bà đã quyết định “kết hôn” trọn đời với sân khấu. Suốt 10 năm qua, bà chủ yếu lui về hậu trường để giảng dạy, đào tạo thế hệ múa kế cận. Do đó, việc Dương Lệ Bình đích thân hóa thân thành chim công trong mùa Đông của vở “Khổng tước” tại Việt Nam lần này là một cơ hội thưởng thức nghệ thuật hiếm hoi và vô giá.

Sự xuất hiện của Dương Lệ Bình tại Hà Nội không chỉ mang đến một kiệt tác thị giác mà còn mở ra một không gian đối thoại về triết lý sống. Đừng bỏ lỡ cơ hội được đắm chìm trong không gian nghệ thuật đỉnh cao, để tự mình chiêm nghiệm về vòng lặp của thời gian và vẻ đẹp bất diệt của sự dâng hiến thông qua “Khổng tước – The Peacock” vào tháng 3 này.

Đức Tòng